Właściciel pola w Polsce zwykle nie wie, że jego grunt należy do obwodu łowieckiego — dowiaduje się o tym, gdy na miedzy staje ambona albo gdy w niedzielny poranek słyszy strzały. Grunty prywatne wchodzą do obwodów z mocy prawa, a nie z woli właściciela, i tylko procedura sądowa pozwala się z tego wypisać. Razem odpowiada na to punktem 8 rozdziału „Polska wolności, równości i solidarności" deklaracji programowej: rygorystycznymi przepisami dotyczącymi myśliwych i polowań oraz ograniczeniem listy gatunków łownych i terenów obwodów łowieckich.
Prawo, które powstało w innym ustroju
Ustawa z 13 października 1995 roku — Prawo łowieckie opiera się na konstrukcji, w której zwierzyna w stanie wolnym jest własnością Skarbu Państwa, a gospodarkę łowiecką prowadzą koła zrzeszone w Polskim Związku Łowieckim na obwodach wyznaczonych przez sejmik województwa. Właściciel gruntu jest w tej konstrukcji stroną najsłabszą — jego ziemia staje się częścią obwodu niezależnie od jego zdania.
Trybunał Konstytucyjny orzekł w wyroku P 19/13 z 10 lipca 2014 roku, że przepisy pozwalające włączać nieruchomości prywatne do obwodów łowieckich bez zapewnienia właścicielowi realnego wpływu naruszają konstytucję. Nowelizacja wprowadziła w odpowiedzi możliwość złożenia oświadczenia o zakazie polowania — z zastrzeżeniem, że wymaga to drogi sądowej. Zasada pozostała więc odwrotna od tej, której chce Razem: domyślnie wolno polować, chyba że właściciel przeprowadzi procedurę.
Razem opowiada się za odwróceniem domyślności. Stanowisko ws. polityki ekologicznej ze stycznia 2018 roku formułuje zasadę zgody właściciela na polowanie na jego terenie — czyli mechanizm, w którym to myśliwy musi uzyskać uprawnienie, a nie właściciel się go pozbywać.
Lista gatunków łownych i granice obwodów
Drugi człon postulatu dotyczy tego, do czego i gdzie wolno strzelać. Listę gatunków łownych określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw środowiska i obejmuje ona także ptaki — w tym gatunki, których stan populacji nie uzasadnia pozyskania. Karta ochrony przyrody z marca 2024 roku stawia w tej sprawie trzy konkretne postulaty: zakaz polowań na ptaki — jako skutkujących „omyłkowym" zabijaniem rzadkich gatunków i przyczyniających się do spadku ich populacji, wraz z międzynarodową inicjatywą ochrony ptaków wędrownych; zakaz polowań w korytarzach ekologicznych i otulinach parków narodowych; oraz wyeliminowanie kłusownictwa, zwłaszcza zabijania gatunków prawnie chronionych.
Postulat zakazu polowań na ptaki pojawiał się w dokumentach partii wcześniej — stanowisko Rady Krajowej z maja 2019 roku mówi wprost: „Należy wyłączyć z polowań wszystkie gatunki ptaków", a także postuluje, by polowania zbiorowe były poprzedzone oceną oddziaływania na środowisko. Najstarsze stanowisko w sprawie praw zwierząt z lipca 2015 roku domaga się delegalizacji polowań z udziałem nieletnich, zakazu promowania łowiectwa wśród młodzieży oraz wycofania śrutu ołowianego.
Śrut ołowiany jest przykładem szczególnie wymownym: ołów pozostaje w środowisku i zatruwa ptaki, które połykają śruciny razem z żwirem. Wątek zatrucia siedlisk łączy się tu z ogólniejszym problemem spadku populacji, który opisujemy w tekście Wilk, ryś, żubr.
Co proponuje Razem
Wprowadzimy rygorystyczne przepisy dotyczące myśliwych i polowań, aby zwiększyć bezpieczeństwo ludzi i zwierząt. Ograniczymy listę gatunków zwierząt łownych i tereny obwodów łowieckich. Będziemy stosować skuteczne metody walki z chorobami zakaźnymi zwierząt.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. 10 „Polska wolności, równości i solidarności”, pkt 8, partiarazem.pl
- Rygorystyczne przepisy dotyczące myśliwych i polowań dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt.
- Ograniczenie listy gatunków łownych i terenów obwodów łowieckich — mniej gatunków, mniejsze obwody.
- Zgoda właściciela na polowanie na jego terenie (stanowisko ws. polityki ekologicznej, 25.01.2018).
- Zakaz polowań na ptaki, zakaz polowań w korytarzach ekologicznych i otulinach parków narodowych, eliminacja kłusownictwa (Karta ochrony przyrody, pkt 10–12).
- Delegalizacja polowań z udziałem nieletnich, promowania łowiectwa wśród młodzieży i śrutu ołowianego (stanowisko ws. praw zwierząt, 20.07.2015).
- Skuteczne metody walki z chorobami zakaźnymi zwierząt zamiast masowego odstrzału — rozkładamy to w tekście Dlaczego odstrzał dzików nie zatrzymuje ASF.
Edukacja przyrodnicza jako alternatywa dla promowania łowiectwa wśród młodzieży to temat siostrzanego serwisu Razem dla szkół. Całość tematu zbiera hub Zwierzęta i myśliwi.
Źródła i dalsza lektura
- Partia Razem — „Polska wolności, równości i solidarności" (deklaracja programowa 2025), pkt 8
- Partia Razem — Karta ochrony przyrody: polowania, korytarze, kłusownictwo (6.03.2024)
- Partia Razem — „Dobra zmiana dla zwierząt zatrzymana" (14.05.2019)
- Partia Razem — stanowisko w sprawie praw zwierząt (20.07.2015)
- Ustawa z 13 października 1995 r. — Prawo łowieckie (ISAP)
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 19/13 z 10 lipca 2014 r. — obwody łowieckie na gruntach prywatnych (ISAP)
- Najwyższa Izba Kontroli — kontrole gospodarki łowieckiej
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska — ochrona gatunkowa