Korytarze-Ekologiczne | Razem dla środowiska

Obwód łowiecki obejmuje twoje pole: jak działa prawo łowieckie i co Razem chce w nim zmienić

Tue, 14 Jul 2026 09:00:00 +0200

Właściciel pola w Polsce zwykle nie wie, że jego grunt należy do obwodu łowieckiego — dowiaduje się o tym, gdy na miedzy staje ambona albo gdy w niedzielny poranek słyszy strzały. Grunty prywatne wchodzą do obwodów z mocy prawa, a nie z woli właściciela, i tylko procedura sądowa pozwala się z tego wypisać. Razem odpowiada na to punktem 8 rozdziału „Polska wolności, równości i solidarności" deklaracji programowej: rygorystycznymi przepisami dotyczącymi myśliwych i polowań oraz ograniczeniem listy gatunków łownych i terenów obwodów łowieckich.

Prawo, które powstało w innym ustroju

Ustawa z 13 października 1995 roku — Prawo łowieckie opiera się na konstrukcji, w której zwierzyna w stanie wolnym jest własnością Skarbu Państwa, a gospodarkę łowiecką prowadzą koła zrzeszone w Polskim Związku Łowieckim na obwodach wyznaczonych przez sejmik województwa. Właściciel gruntu jest w tej konstrukcji stroną najsłabszą — jego ziemia staje się częścią obwodu niezależnie od jego zdania.

Trybunał Konstytucyjny orzekł w wyroku P 19/13 z 10 lipca 2014 roku, że przepisy pozwalające włączać nieruchomości prywatne do obwodów łowieckich bez zapewnienia właścicielowi realnego wpływu naruszają konstytucję. Nowelizacja wprowadziła w odpowiedzi możliwość złożenia oświadczenia o zakazie polowania — z zastrzeżeniem, że wymaga to drogi sądowej. Zasada pozostała więc odwrotna od tej, której chce Razem: domyślnie wolno polować, chyba że właściciel przeprowadzi procedurę.

Razem opowiada się za odwróceniem domyślności. Stanowisko ws. polityki ekologicznej ze stycznia 2018 roku formułuje zasadę zgody właściciela na polowanie na jego terenie — czyli mechanizm, w którym to myśliwy musi uzyskać uprawnienie, a nie właściciel się go pozbywać.

Lista gatunków łownych i granice obwodów

Drugi człon postulatu dotyczy tego, do czego i gdzie wolno strzelać. Listę gatunków łownych określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw środowiska i obejmuje ona także ptaki — w tym gatunki, których stan populacji nie uzasadnia pozyskania. Karta ochrony przyrody z marca 2024 roku stawia w tej sprawie trzy konkretne postulaty: zakaz polowań na ptaki — jako skutkujących „omyłkowym" zabijaniem rzadkich gatunków i przyczyniających się do spadku ich populacji, wraz z międzynarodową inicjatywą ochrony ptaków wędrownych; zakaz polowań w korytarzach ekologicznych i otulinach parków narodowych; oraz wyeliminowanie kłusownictwa, zwłaszcza zabijania gatunków prawnie chronionych.

Postulat zakazu polowań na ptaki pojawiał się w dokumentach partii wcześniej — stanowisko Rady Krajowej z maja 2019 roku mówi wprost: „Należy wyłączyć z polowań wszystkie gatunki ptaków", a także postuluje, by polowania zbiorowe były poprzedzone oceną oddziaływania na środowisko. Najstarsze stanowisko w sprawie praw zwierząt z lipca 2015 roku domaga się delegalizacji polowań z udziałem nieletnich, zakazu promowania łowiectwa wśród młodzieży oraz wycofania śrutu ołowianego.

Dane poglądowe. Liczba obwodów łowieckich, ich łączna powierzchnia, skład listy gatunków łownych oraz statystyki wypadków podczas polowań zmieniają się i pochodzą z różnych źródeł (rozporządzenia MŚ, sprawozdawczość PZŁ, dane policyjne, kontrole NIK). Każdą z tych liczb należy podawać z datą i wskazaniem źródła.

Śrut ołowiany jest przykładem szczególnie wymownym: ołów pozostaje w środowisku i zatruwa ptaki, które połykają śruciny razem z żwirem. Wątek zatrucia siedlisk łączy się tu z ogólniejszym problemem spadku populacji, który opisujemy w tekście Wilk, ryś, żubr.

Co proponuje Razem

Wprowadzimy rygorystyczne przepisy dotyczące myśliwych i polowań, aby zwiększyć bezpieczeństwo ludzi i zwierząt. Ograniczymy listę gatunków zwierząt łownych i tereny obwodów łowieckich. Będziemy stosować skuteczne metody walki z chorobami zakaźnymi zwierząt.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. 10 „Polska wolności, równości i solidarności”, pkt 8, partiarazem.pl

Rygorystyczne przepisy dotyczące myśliwych i polowań dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt.
Ograniczenie listy gatunków łownych i terenów obwodów łowieckich — mniej gatunków, mniejsze obwody.
Zgoda właściciela na polowanie na jego terenie (stanowisko ws. polityki ekologicznej, 25.01.2018).
Zakaz polowań na ptaki, zakaz polowań w korytarzach ekologicznych i otulinach parków narodowych, eliminacja kłusownictwa (Karta ochrony przyrody, pkt 10–12).
Delegalizacja polowań z udziałem nieletnich, promowania łowiectwa wśród młodzieży i śrutu ołowianego (stanowisko ws. praw zwierząt, 20.07.2015).
Skuteczne metody walki z chorobami zakaźnymi zwierząt zamiast masowego odstrzału — rozkładamy to w tekście Dlaczego odstrzał dzików nie zatrzymuje ASF.

Edukacja przyrodnicza jako alternatywa dla promowania łowiectwa wśród młodzieży to temat siostrzanego serwisu Razem dla szkół. Całość tematu zbiera hub Zwierzęta i myśliwi.

Źródła i dalsza lektura

Wilk, ryś, żubr: gatunki, które udało się odbudować, i te, które cicho znikają

Sun, 12 Jul 2026 09:00:00 +0200

Polska ochrona przyrody ma wynik, którym można się chwalić w Europie: żubr wrócił z granicy wymarcia, wilk i ryś odbudowały populacje w regionach, gdzie przez dekady ich nie było. Równolegle trwa jednak proces, którego nie widać z drogi i który nie ma swojego zdjęcia w gazecie — spadek liczebności owadów, ptaków krajobrazu rolniczego i całych grup organizmów, od których zależy funkcjonowanie ekosystemów. Karta ochrony przyrody Razem z marca 2024 roku przywołuje w diagnozie spadek liczebności wielu grup owadów o 75% w ciągu 27 lat i wskazuje, że spadek populacji ptaków w Europie wynika głównie z polityki rolnej. Liczba o owadach pochodzi z badania Hallmanna i in. (2017), przy czym warto oddać jej ścisłe brzmienie: zmierzono w nim spadek biomasy owadów latających w niemieckich obszarach chronionych, a nie liczebności gatunków.

Dlaczego duże ssaki wróciły, a owady znikają

Ochrona gatunkowa działa najlepiej wtedy, gdy zagrożeniem jest bezpośrednie zabijanie, a gatunek ma gdzie żyć. Wilk objęty ochroną ścisłą przestaje być strzelany i wraca, bo lasu w Polsce nie brakuje. Żubr wrócił dzięki hodowli zachowawczej i konsekwentnej restytucji prowadzonej przez dekady. To sukcesy realne — i pokazujące, że polityka ochrony potrafi działać.

Owad z krajobrazu rolniczego znika z zupełnie innego powodu: nikt go nie zabija celowo, tylko przestaje istnieć miejsce, w którym mógłby żyć. Miedza, oczko wodne, zadrzewienie śródpolne, kwitnąca łąka — struktury, które przez wieki dzieliły pola, zniknęły na rzecz wielkoobszarowej monokultury. Ochrona gatunkowa nie ma tu czego chronić, bo problemem nie jest strzelba, tylko brak siedliska. Stanowisko Razem ws. zmiany własności gruntów leśnych z 2021 roku opisuje ten mechanizm: „Polityka ochrony przyrody przyczyniła się do ocalenia… z reguły dużych ssaków, ptaków. Obecnie obserwujemy ogólny spadek liczebności dzikich organizmów".

Skutek nie jest wyłącznie estetyczny. Karta wskazuje, że znikanie dzikich owadów zapylających uprawy zagraża części produkcji żywności — dotyczy to zwłaszcza upraw dostarczających witamin. Zapylanie nie ma ceny rynkowej i nie pojawia się w żadnym rachunku dopóty, dopóki działa; kosztem staje się dopiero wtedy, gdy trzeba je zastąpić — a płaci wówczas producent, nie ten, kto zlikwidował siedlisko.

Dlaczego lista gatunków chronionych nie wystarcza

Stąd bierze się przesunięcie akcentu w postulatach Razem: z listy gatunków chronionych na powierzchnię i spójność obszarów. Karta stawia cel objęcia ochroną ścisłą 10% terytorium lądowego, w tym wszystkich starodrzewów — jako polski wkład w realizację unijnej Europejskiej Strategii Ochrony Bioróżnorodności.

Dane poglądowe. Obie liczby pochodzą z unijnej Strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 i dotyczą różnych reżimów ochrony, więc nie wolno ich zestawiać jako alternatywy: 30% to cel objęcia ochroną obszarów lądowych Europy, 10% — objęcia ochroną ścisłą terytorium lądowego. Razem przyjmuje w Karcie ochrony przyrody (pkt 7) cel 10% ochrony ścisłej, a we wcześniejszym stanowisku wzywa do wdrożenia całej Strategii w Polsce. Żadna z tych liczb nie jest liczbą własną partii — obie są celami unijnymi, które Razem popiera.

Do celu powierzchniowego Karta dokłada narzędzia, których dziś brakuje: prawną ochronę korytarzy ekologicznych w ramach planów zagospodarowania przestrzennego, realną ochronę w obszarach Natura 2000 przez ograniczenie łowiectwa i regulację gospodarki rolnej oraz leśnej, przywrócenie egzekwowania ochrony gatunkowej w gospodarce leśnej, a także zakaz polowań w korytarzach ekologicznych i otulinach parków narodowych. Łowiecką stronę tej sprawy prowadzi tekst Obwód łowiecki obejmuje twoje pole.

Sieć obszarów chronionych i korytarzy migracyjnych to osobny wątek, który rozkładamy przy okazji blokady tworzenia parków narodowych. Stan siedlisk i gatunków w państwach członkowskich raportuje cyklicznie Europejska Agencja Środowiska, a wskaźnik ptaków krajobrazu rolniczego prowadzi Eurostat.

Co proponuje Razem

Założymy nowe i powiększymy istniejące parki narodowe, dofinansujemy instytucje ochrony przyrody, wzmocnimy ochronę zagrożonych gatunków. Konsekwentne planowanie przestrzenne posłuży budowie spójnej sieci obszarów chronionych.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. 11 „Przyroda — dziedzictwo, nie zasób”, pkt 1, partiarazem.pl

Wzmocnienie ochrony zagrożonych gatunków i dofinansowanie instytucji ochrony przyrody.
Ochrona ścisła 10% terytorium lądowego, w tym wszystkich starodrzewów (Karta ochrony przyrody, pkt 7).
Odwrócenie trendu spadkowego populacji dzikich organizmów jako jeden ze strategicznych, mierzalnych celów polityki państwa, podlegający regularnej ewaluacji (Karta, pkt 1).
Prawna ochrona korytarzy ekologicznych w planach zagospodarowania przestrzennego i realna ochrona obszarów Natura 2000 (Karta, pkt 2).
Konsekwentne planowanie przestrzenne służące budowie spójnej sieci obszarów chronionych.

Monitoring przyrodniczy i niezależne badania są warunkiem tej polityki — Karta chce, by wiodący głos należał „do biologów, lekarzy i specjalistów ochrony środowiska, nie zaś do lobby biznesowych"; wątek nauki w polityce publicznej prowadzi siostrzany serwis Razem dla nauki. Całość tematu zbiera hub Lasy i parki narodowe.